Cây cảnh trong mùa đông: nhiệt độ, ánh sáng và tưới nước

Vào mùa đông, hầu hết cây cảnh cần ít nước hơn nhiều, cần nhiều ánh sáng nhất có thể, và cần cách xa máy sưởi một chút. Hãy tưới theo đất chứ không theo lịch, dời cây gần cửa sổ hơn, và giúp các cây nhiệt đới bằng một chút độ ẩm.

Phần lớn cây chết trong mùa đông không phải vì lạnh. Chúng chết vì vẫn được tưới theo thói quen mùa hè, trong khi cây gần như đã ngừng lớn.

Vì sao mùa đông khác biệt

Hai điều thay đổi cùng lúc. Ngày ngắn lại, mặt trời thấp hơn, và những ngày nồm, âm u ở miền Bắc kéo dài, nên cây từng lớn vui vẻ trong căn phòng sáng tháng bảy giờ chỉ nhận được một phần nhỏ ánh sáng đó. Ít ánh sáng hơn nghĩa là lớn chậm hơn, và lớn chậm hơn nghĩa là cây dùng ít nước hơn nhiều.

Cùng lúc đó, nhiều nhà bật máy sưởi hoặc điều hòa hai chiều. Không khí ấm và khô hút hơi nước từ lá, vì thế chóp lá nâu và mép lá giòn xuất hiện từ tháng mười một trở đi, ngay cả ở những cây có đất vẫn còn ẩm.

Vậy chăm cây mùa đông chủ yếu là thích nghi với hai thay đổi này: ít nước hơn, nhiều sáng hơn, và che chắn cây khỏi hơi nóng khô.

Tưới nước: ít hơn và theo đất

Thói quen hữu ích nhất trong mùa đông là sờ đất trước mỗi lần tưới thay vì tưới vào một ngày cố định.

• Chuẩn bị cho khoảng cách dài hơn. Nhiều cây mùa hè cần tưới mỗi tuần giờ chỉ cần hai đến ba tuần một lần. Đó là ước lượng, không phải quy tắc: đất mới là người quyết định.
• Thử bằng ngón tay. Với hầu hết cây lá xanh, tưới khi vài centimet đất mặt đã khô. Với cây mọng nước, xương rồng, lưỡi hổ và kim tiền, hãy chờ đến khi chậu gần như khô hẳn; một số cây gần như không cần nước cho đến mùa xuân.
• Tưới đẫm rồi để ráo. Khi tưới, hãy tưới đến khi nước chảy ra đáy, rồi đổ nước trong đĩa lót. Tưới một chút mỗi vài ngày khiến mặt đất luôn ướt còn rễ thì thiếu khí.
• Dùng nước ở nhiệt độ phòng, và tưới vào buổi sáng để mặt đất kịp khô trong ngày.

Tưới quá nhiều trong mùa đông là khởi đầu của phần lớn ca thối rễ: đất ướt hàng tuần vì cây không uống.

Ánh sáng: gần cửa sổ hơn

Ánh sáng mùa đông yếu, nên những cây mùa hè đứng cách kính một khoảng giờ có thể dời sát ra trước cửa sổ.

• Cửa sổ hướng nam và tây, vốn quá gắt vào mùa hè, thường là lý tưởng từ tháng mười đến tháng ba.
• Lau kính cửa sổ. Kính bụi và lá bụi cản ánh sáng nhiều hơn bạn nghĩ. Lau những chiếc lá lớn bằng khăn ẩm.
• Xoay cây một phần tư vòng mỗi một đến hai tuần để cây không nghiêng và mọc lệch về phía kính.
• Cân nhắc đèn trồng cây cho phòng tối hoặc cho cây đang mọc vống rõ rệt. Một đèn LED toàn phổ đơn giản bật 10 đến 12 giờ mỗi ngày tạo ra khác biệt thực sự.

Lá non nhạt màu và thân dài, mảnh là cách cây báo rằng nó không đủ ánh sáng.

Máy sưởi và không khí khô

Máy sưởi và điều hòa có thể làm độ ẩm trong nhà giảm xuống 30% hoặc thấp hơn, khô hơn cả nhiều sa mạc.

• Để cây xa máy sưởi và tránh luồng gió nóng thổi thẳng, tốt nhất là cách ít nhất một mét.
• Xếp các cây gần nhau. Cây tỏa hơi nước khi lớn, và một nhóm cây giữ cho không khí quanh chúng ẩm hơn một chút.
• Dùng khay sỏi nhẹ có nước hoặc máy tạo ẩm cho những cây thực sự cần: đuôi công, dương xỉ và các cây lá nhiệt đới khác. Sỏi ướt dưới chậu giúp một chút; máy tạo ẩm giúp nhiều.
• Đừng trông vào việc phun sương. Nó chỉ tăng độ ẩm được vài phút.

Cây đến từ vùng khí hậu khô, như cây mọng nước, lưỡi hổ và kim tiền, hoàn toàn không bận tâm đến không khí khô.

Kính lạnh và gió lùa

Cửa sổ là nơi có ánh sáng, nhưng cũng là nơi lạnh nhất.

• Lá không được chạm vào kính. Vào những đêm rét đậm, kính có thể lạnh đến mức làm hỏng lá.
• Để ý rèm cửa. Cây bị kẹt giữa rèm đã kéo và cửa sổ sẽ qua đêm trong một khoảng lạnh hơn nhiều so với căn phòng.
• Nghĩ đến việc thông gió. Khi mở toang cửa sổ vào mùa đông, hãy dời các cây nhạy cảm khỏi luồng gió lạnh trong vài phút đó.
• Giữ cây nhiệt đới trên khoảng 15 °C. Lạnh đột ngột là lý do phổ biến khiến lá rụng chỉ sau một đêm.

Bón phân và thay chậu: đợi đến mùa xuân

Hầu hết cây cảnh gần như không lớn vào mùa đông, nên không dùng được phân. Bón bây giờ chủ yếu chỉ tích muối trong đất. Hãy ngừng vào tháng mười hoặc mười một và bón lại khi cây ra chồi mới vào mùa xuân.

Thay chậu cũng vậy. Trừ khi cây bị thối hoặc chậu bị vỡ, hãy đợi đến tháng ba hoặc tháng tư, khi cây có thể mọc rễ vào đất mới.

Sâu hại ưa mùa đông

Phòng ấm và khô là thiên đường của nhện đỏ. Kiểm tra mặt dưới lá khi tưới, tìm những chấm li ti hoặc lớp tơ mỏng. Ruồi nấm là phiền toái mùa đông còn lại: chúng sinh sôi trong đất luôn ướt, nên cách giải quyết chủ yếu là tưới ít đi.

Đọc các dấu hiệu

Các vấn đề mùa đông trông khá giống nhau, nên hãy sờ đất trước khi làm gì:

• Lá dưới vàng, đất vẫn ẩm: quá nhiều nước so với lượng ánh sáng cây nhận được. Để đất khô lâu hơn giữa các lần tưới.
• Chóp và mép lá nâu, giòn, đất bình thường: không khí khô do máy sưởi. Dời cây xa máy sưởi và tăng độ ẩm.
• Lá rụng đột ngột: gió lạnh hoặc bị dời sang chỗ mới. Tìm một chỗ ổn định, sáng sủa và để cây ở yên đó.
• Chồi dài, nhạt màu, mọc vống: thiếu ánh sáng. Dời gần cửa sổ hoặc dùng đèn trồng cây.
• Chấm li ti và tơ: nhện đỏ, loài phát triển mạnh trong phòng ấm và khô.

Tóm lại

• Tưới thưa hơn, và chỉ khi đất cần.
• Dời cây gần ánh sáng, giữ kính và lá sạch sẽ.
• Để cây cách máy sưởi một mét và tránh xa kính lạnh.
• Giúp cây nhiệt đới bằng cách xếp gần nhau, khay sỏi nhẹ hoặc máy tạo ẩm.
• Không bón phân, không thay chậu cho đến mùa xuân.

Flora tự giãn lời nhắc tưới nước trong suốt mùa thu và mùa đông, nên bạn được nhắc sờ đất vào lúc cây có khả năng cần nước, chứ không theo lịch mùa hè. Spot Finder cho bạn biết những cửa sổ nào vẫn đủ sáng cho cây khi ngày ngắn lại.